close
تبلیغات در اینترنت
سیاست خارجه
درخواست فیلم دانلود سریال جدید دانلود فیلم ایرانی دانلود فیلم خارجی
  • غزل

    غزل " به دار اولی"

  • غزل

    غزل "اهل دام"

  • غزل

    غزل "دارایی"

  • غزل

    غزل " پیش از غم تو "

  • غزل

    غزل "کاشانه"

  • غزل

    غزل "هنر آموز"

  • غزل

    غزل "شب فرقت"

  • غزل :روی دلدار

    غزل :روی دلدار"

  • غزل

    غزل "سبکبار"

  • غزل

    غزل "دوری و دیری "

  • غزل

    غزل "حاجب"

  • غزل

    غزل " آن کیست "

  • دوبیتی

    دوبیتی "چاهی تنگ "

  • دوبیتی

    دوبیتی "تسبیح"

  • غزل

    غزل "پرده دار "

  • غزل

    غزل "دختر بهار"

  • غزل

    غزل "کمان ابرو"

  • غزل :حرف ننوشته

    غزل :حرف ننوشته"

  • غزل

    غزل "بازیچه"

  • شاه بیت های ماندگار (۸۲)

    شاه بیت های ماندگار (۸۲)

  • شاه بیت های ماندگار (۸۱)

    شاه بیت های ماندگار (۸۱)

  • شاه بیت های ماندگار (۸۰)

    شاه بیت های ماندگار (۸۰)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۹)

    شاه بیت های ماندگار (۷۹)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۸)

    شاه بیت های ماندگار (۷۸)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۷)

    شاه بیت های ماندگار (۷۷)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۶)

    شاه بیت های ماندگار (۷۶)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۵)

    شاه بیت های ماندگار (۷۵)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۴)

    شاه بیت های ماندگار (۷۴)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۳)

    شاه بیت های ماندگار (۷۳)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۲)

    شاه بیت های ماندگار (۷۲)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۱)

    شاه بیت های ماندگار (۷۱)

  • شاه بیت های ماندگار (۷۰)

    شاه بیت های ماندگار (۷۰)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۹)

    شاه بیت های ماندگار (۶۹)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۸)

    شاه بیت های ماندگار (۶۸)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۷)

    شاه بیت های ماندگار (۶۷)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۶)

    شاه بیت های ماندگار (۶۶)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۵)

    شاه بیت های ماندگار (۶۵)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۴)

    شاه بیت های ماندگار (۶۴)

  •  شاه بیت های ماندگار (۶۳)

    شاه بیت های ماندگار (۶۳)

  • شاه بیت های ماندگار (۶۲)

    شاه بیت های ماندگار (۶۲)

تبلیغات در سایت تبلیغات در سایت

تبلیغات

پخش کننده

پخش تصادفی بیش از ۵۰۰ دقیقه موسیقی سنتی ایرانی

786

جداکننده

سیاست خارجه ایرانی-دوران معاصر-قسمت ۱

تاريخ معاصر ايران را مي‌توان به دو نيمه تقسيم كرد؛ معاصر اوليه كه از ابتداي قرن پانزدهم ميلادي آغاز مي‌شود و شامل حكومت‌هاي صفويه، افشاريه، زنديه و قاجاريه بر سرزمين ايران است و دوره معاصر ثانويه هم از اوايل قرن بيستم كه با روي‌كار آمدن حكومت پهلوي مصادف شد و تا همين امروز را دربر مي‌گيرد.

آنچه با مطالعه متون تاريخي فهميده مي‌شود محدود و بي‌سر‌انجام بودن روابط خارجي ايران با ديگر سرزمين‌ها در دوره اوليه است. اما روابط با كشورهاي خارجي به شكلي كه عملا به امور حكومت و اداره كشور پيوند بخورد تقريبا از اوايل حكومت قاجار پديدار شد.

از زمان تشكيل حكومت صفويّه در ايران، بتدريج روابط سياسى كشورمان با كشورهاى بزرگ دنيا برقرار شد، ولى اين روابط از نظر كمّى و كيفى در سطح پايين و ابتدايى قرار داشت و از اهميّت چندانى برخوردار نبود. همزمان با تشكيل حكومت قاجاريّه در ايران، تحولات سياسى، اجتماعى و صنعتى در غرب بويژه در كشورهاى اروپايى رخ داد. اين تحولات، كشورهاى اروپايى را وارد مرحله جديدى از رقابت و سلطه طلبى بر سر مستعمرات در دنيا بخصوص در قاره آسيا و خاورميانه فعلى نمود. به همين دليل، گاهى چند كشور اروپايى با امضاى پيمان نامه‏ اى‏ با يكديگر، عليه كشورهاى رقيب در قاره اروپا و ساير قاره هاى دنيا وارد رقابت و مسابقه تازه‏اى  می شدند.


شرايط سياسي و مناسبات خارجي ايران در آغاز سلسله قاجار و زمان سلطنت آغامحمد خان تحت تاثير شرايط و تحولات ناآرام سياسي اروپا در آن روزگار، متفاوت از مقاطع پيشين و پسين از آرامش نسبي برخوردار بود. مقارن سلطنت آغامحمدخان در ايران، حوادث مهمي در اروپا شكل گرفت كه تا حدود زيادي مانع توجه اروپاييان به ايران شده بود.

 

انقلاب كبير ۱۷۸۹ فرانسه و استقرار رژيم جمهوري در آن كشور و نشر و بسط افكار انقلابي ضد استبدادي و آزاديخواهانه در بسياري از كشورهاي اروپايي كه موجب هراس رژيم‌هاي سياسي استبدادي شده بود، اروپا را در كام جنگ‌ها و اختلافات شديد داخلي كشاند. جنگ‌هاي دولت‌هاي ائتلافي اتريش‌، پروس، اسپانيا، روسيه و انگلستان با دولت فرانسه‌، نمونه‌يي از بحران‌هاي داخلي اروپا در آن روزگار بود كه موجب شد تا دولت‌هاي اروپايي مقارن سلطنت آغامحمدخان قاجار فرصت و البته دليلي هم براي توجه به ايران نداشته باشند.

دولت عثماني نيز كه از دشمنان ديرينه ايران به شمار مي‌رفت، در آن ايام به علت شكست‌هاي سخت و پي در پي خود در برابر روسيه، آنقدر ضعيف شده بود كه هوس و رمق حمله به ايران را نداشت. در چنين شرايطي، فرصت مناسبي براي آغامحمدخان قاجار پديد آمد تا با رويكرد سياست نظامي و پايان بخشيدن به حكومت محلي گرجستان، تماميت ارضي ايران را تامين كند.

بدين ترتيب پس از مدتى روابط بين الملل و سياست خارجى دنيا وارد مرحله جديدى مى‏ شد.
كشور ايران به دليل موقعيت جغرافيايى خود، همسايگى با دو كشور بزرگ اروپايى (روسيه و عثمانى)، راه اتصال كشورهاى اروپايى به آسيا و همچنين همسايگى با كشور استعمارگر بريتانيا از طريق هندوستان از جايگاه ويژه‏ اى‏ در سياست خارجى هر يك از اين كشورها برخوردار بود. به عبارت ديگر، مى‏ توان گفت:

ايران نقطه تلاقى سياستهاى انگلستان، روسيه، فرانسه و عثمانى در قاره آسيا بود. از اين رو، هر يك ازاين كشورها بنا به دلايل فوق تمايل داشتند كه يا ايران را به تصرف خود درآورند. و يا از طريق امضاى قراردادى با كشورمان آن را تحت سيطره و نفوذ سياسى و مستعمراتى خود قرار دهند. نتيجه چنين سياستهاى استعمارى اين شد كه پادشاهان و درباريان بى تدبير ايران گاه به گاه با هر يك از قدرتهاى فوق وارد مذاكرده شده، عهدنامه، پيمان نامه يا قراردادهاى تحميلى و يكطرفه‏اى امضا كرده و با ديگرى وارد جنگ يا رقابت سياسى شوند.

به‌طور كلي، جداي از پاره‌يي مناسبات تجاري ميان ايران و كشورهاي خارجي، روابط خارجي ايران در اواخر قرن هجدهم و قرن نوزدهم ميلادي تحت تاثير كشمكش‌هاي نظامي ميان ايران و همسايگان و كشورهاي خارجي اروپايي قرار داشت و حكومت ايران در بسياري از مقاطع نه توان و نه مجالي براي ايجاد و استفاده از ظرفيت‌هاي ديپلماسي به معناي امروز داشت.

روسيه به‌ويژه پس از تحكيم سلطنت كاترين دوم، درصدد اجراي وصيتنامه پتر كبير در دستيابي به آب‌هاي آزاد، رويكرد نظامي بر ضد ايران را پيش گرفت كه دو دوره جنگ‌هاي ايران و روس انعكاس آن بود. روابط ايران و عثماني نيز از ديربازبه‌طور عمده متكي بر زبان جنگ بود. سياست قدرت‌هاي اروپايي مانند فرانسه و انگلستان در برابر ايران نيز تابعي از توسعه‌طلبي و رقابت جويي‌هاي استعماري آنان به‌ويژه مساله هندوستان و سپس در منافع مشترك روس و انگليس و فرانسه در جنگ جهاني اول بود. از اين‌رو فرصت و مجال چنداني براي ايران در ايجاد و استفاده از زبان ديپلماسي فعال و كارآمد وجود نداشت. قرارداشتن ايران در جايگاه ضعيف نظامي نيز عامل مهمي بود كه اندك فرصت‌هاي موجود و ممكن براي مذاكرات و رفتارهاي ديپلماتيك را كمرنگ مي‌كرد. و...

به همين دليل تاريخ روابط خارجى دويست ساله ايران با كشورهاى بزرگ اروپايى و همسايه داراى فراز و نشيبهاى فراوان و مملو از پيمانهايى است كه هر يك از كشورهاى مذكور به ايران تحميل كرده‏اند، يا قسمتهايى از خاك ايران را از پيكره آن جدا كرده و يا اين كه از طريق امتيازهاى يكطرفه، منابع طبيعى و خدادادى آن را به غارت برده‏اند.

آشنايى با تاريخ روابط خارجى ايران قبل از انقلاب، براى عموم و بويژه نسل های جدید اين فايده را دارد كه علاوه بر آشنايى با هدفهاى استعمارى كشورهاى بيگانه نسبت به ايران، با انواع و اقسام حيله‏ ها، نيرنگها و توطئه هاى آنها آشنا مى‏ شوند. همچنين با انواع و اقسام قراردادها و امتيازهاى تحميلى و يكجانبه آشنا شده، چگونگى جدايى قسمتهاى بزرگى از ايران و غارت منابع بيت المال كشورمان و رقابت بر سر اين چپاول را نيز ياد مى‏گيرند.

توضیحات مفصل تری در مطالب بعدی خواهم نگاشت.هادی فرهنگ دوست

786

جداکننده